Jednym z najistotniejszych zagadnień praktycznych dla osób ogłaszających lub chcących ogłosić upadłość konsumencką jest kwestia zajęcia świadczenia wychowawczego, potocznie zwanego „500 plus”. Warto poznać bliżej regulacje obowiązujące w tym zakresie zarówno w postępowaniu egzekucyjnym, jak i upadłościowym.

Środki z tytułu „500 plus” w postępowaniu egzekucyjnym

Znaczna część Polaków pobiera świadczenie wychowawcze uregulowane ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), które w obiegu – ze względu na jego wysokość – zyskało potoczną nazwę „500 plus”. Wolą ustawodawcy świadczenie to miało być wolne od zajęcia komorniczego. Aby nie było w tym zakresie żadnych wątpliwości, wyżej przywołana ustawa w art. 31 ust. 1 znowelizowała przepis zawarty w art. 833 § 6 k.p.c., zgodnie z którym „Nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia integracyjne, świadczenie wychowawcze oraz jednorazowe świadczenie, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" (Dz. U. poz. 1860)”.

Wydawałoby się, że wobec brzmienia tego przepisu sprawa jest jasna, lecz niestety w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego tak nie jest. Sytuacja byłaby jasna tylko wtedy, gdyby uprawniony do pobierania świadczenia wychowawczego dłużnik otrzymywał środki z programu „500 plus” do rąk własnych, a nie na rachunek bankowy. W większości jednak wypadków świadczenie to jest wypłacane na konto uprawnionego i tu rodzi się problem techniczny o doniosłym charakterze. W sytuacji gdy komornik będzie prowadził egzekucję z rachunku bankowego, to będzie się domagał od banku, który prowadzi zajęte konto, wypłaty wszelkich środków znajdujących się na tym rachunku. W tym także środków, które wpłynęły na konto z tytułu świadczeń wolnych od zajęcia. Egzekucja z rachunku bankowego skierowana jest bowiem do całej masy majątkowej znajdującej się na rachunku, a brak przepisów, które by regulowały przedmiotową kwestię. Zajmując rachunki bankowe dłużnika, komornik nie ma obowiązku weryfikowania czy są tam środki z tytułów świadczeń wolnych od zajęcia. Brak też przepisów, które nakładałyby obowiązek weryfikacji na banki. W efekcie dłużnik w obliczu zajęcia środków staje pomiędzy komornika i bank, będąc wciąż odsyłanym przez jeden podmiot do drugiego.  

Wychodząc naprzeciw tym problemom Krajowa Rada Komornicza w dniu 5 kwietnia 2016 r. podjęła uchwałę nr 1542/V, w której za zasadne uznano, by w pouczeniach do zajęć rachunków bankowych zawierać klauzulę o treści: „Komornik poucza, że w przypadku gdy na zajęty rachunek bankowy wpływa świadczenie wychowawcze w rozumieniu ustawy z dnia 11 lipca 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), zajęcie ulega ograniczeniu w ten sposób, że kwota świadczenia wychowawczego nie podlega przekazaniu”. Tym sposobem komornicy przerzucili obowiązek separowania środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych na banki. Dyrektywa zawarta w w/w uchwale nie jest jednak prawem obwiązującym, a jedynie nieoficjalną próbą wyjścia z problematycznej sytuacji. Wiele teraz będzie zależało od postawy banków. W każdym razie istnieje pilna potrzeba wprowadzenia regulacji prawnych rozwiązujących oficjalnie ten problem.

Środki z tytułu „500 plus” w postępowaniu upadłościowym

Podobnych problemów interpretacyjnych nie ma natomiast w postępowaniu upadłościowym. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej na ogół rodzi zadowolenie u osób zadłużonych, a u pobierających świadczenie wychowawcze stan ten nie ulegnie zmianie także po wydaniu korzystnego orzeczenia sądu upadłościowego.

Wprawdzie w postępowaniu upadłościowym będzie miał zastosowanie ten sam cytowany przepis art. 833 § 6 k.p.c., zgodnie z którym nie podlega egzekucji świadczenie wychowawcze. Przepis ten jednak jest stosowany w związku z art. 63 ust. 1 Prawa upadłościowego, w myśl którego do masy upadłości nie wchodzi mienie, które jest wyłączone od egzekucji według k.p.c. Ponieważ świadczenie „500+” zostało wskazane wyraźnie wskazane jako wyłączone od egzekucji, syndyk nie będzie mógł pobrać od upadłego środków z tego tytułu, gdyż nie wchodzą one do masy upadłości.

Po raz kolejny okazuje się, że upadłość konsumencka niosąca ze sobą oddłużenie osób fizycznych jest rozwiązaniem lepiej chroniącym prawa dłużników w porównaniu z postępowaniem egzekucyjnym.  


radca prawny Paweł Borek | tel. 510 551 991 | This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Kancelaria prawna Poznań

Upadłość konsumencka Poznań, Warszawa, Wrocław, Bydgoszcz