Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary

W związku z intensywnymi pracami nad nową ustawą o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (jej projekt trafił do Sejmu w dniu 11 stycznia 2019 r.) na przedsiębiorców wkrótce zostanie nałożony szereg nowych obowiązków. Szeroki zakres tych obowiązków, surowe sankcje oraz ryzyko stosowania przez prokuratora wobec przedsiębiorców restrykcyjnych środków zapobiegawczych w toku postępowania przedsądowego (przy odroczonej w czasie kontroli ze strony sądu) wymusza już w chwili obecnej podjęcie działań zmierzających do zabezpieczenia przedsiębiorcy przed poważnymi i bardzo przykrymi skutkami mogącymi dla niego wynikać z nowych regulacji prawnych.

Kogo dotyczą zmiany?

Zmiany dotyczą podmiotów zbiorowych, a więc w szczególności osób prawnych (np. spółki akcyjne, spółki z o.o., spółdzielnie, fundacje, stowarzyszenia rejestrowe) oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, którym odrębne przepisy przyznają zdolność prawną (np. spółki jawne, spółki partnerskie, spółki komandytowe, spółki komandytowo-akcyjne, spółki kapitałowe w organizacji, wspólnoty mieszkaniowe czy stowarzyszenia zwykłe), w tym także podmioty w stanie likwidacji.

Jakie są sankcje za zlekceważenie wymogów?

Z tytułu odpowiedzialności podmiotów zbiorowych przewidziano szeroki wachlarz sankcji - i to w oderwaniu od odpowiedzialności faktycznego sprawcy czynu. Wśród przewidzianych ustawą sankcji wymienić należy m.in.:

  • karę pieniężną w wysokości od 30 000 zł do 30 000 000 zł, a w pewnych wypadkach nawet do 60 000 000 mln zł;
  • rozwiązanie podmiotu zbiorowego i nacjonalizację jego majątku;
  • przepadek mienia lub korzyści majątkowych albo ich równowartości;
  • zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych lub sprzedawanych wyrobów, świadczonych usług lub udzielanych świadczeń́;
  • zakaz prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju;
  • zakaz ubiegania się̨ o zamówienia publiczne;
  • nawiązkę w wysokości do 5 000 000 zł.

Co należy zrobić?

Podstawowym zadaniem, jakie w myśl nowych przepisów będzie spoczywać na podmiocie zbiorowym, jest podjęcie działań zmierzających do wykrycia i wykluczenia w obrębie organizacji każdej takiej nieprawidłowości, która mogłaby ułatwić lub umożliwić popełnienie czynu zabronionego. Środkami, które w ocenie samego ustawodawcy będą temu służyły są w szczególności:

  • określenie zasad postępowania na wypadek zagrożenia popełnienia czynu zabronionego lub skutków niezachowania reguł ostrożności, w tym sporządzenie wewnętrznego kodeksu postępowania mającego na celu zwalczanie nieuczciwych praktyk, procedur antykorupcyjnych i antymobbingowych oraz procedury reagowania na zgłoszenia nieprawidłowości w organizacji;
  • określenie zakresu odpowiedzialności organów podmiotu zbiorowego, innych jego komórek organizacyjnych, jego pracowników lub osób uprawnionych do działania w jego imieniu lub interesie;
  • określenie osoby lub komórki organizacyjnej, nadzorującej przestrzeganie przepisów i zasad regulujących działalność podmiotu, który jest co najmniej średnim przedsiębiorcą.

Co oferujemy przedsiębiorcom w związku z nowelizacją?

Naszym Klientom oferujemy:

  • weryfikację obowiązujących procedur wewnętrznych pod kątem ich zgodności z wymogami prawa, a także ich efektywności w kontekście zapobiegania nadużyciom;
  • przygotowanie instrumentów zabezpieczających podmioty zbiorowe przed skutkami przestępstw, a pośrednio ponoszeniem odpowiedzialności karnej, w tym wewnętrznego kodeksu etycznego mającego na celu zwalczanie nieuczciwych praktyk, procedur antykorupcyjnych, antymobbingowych oraz procedury reagowania na zgłoszenia nieprawidłowości w organizacji;
  • wsparcie prawne we wdrażaniu wewnętrznych procedur zapewniających zgodność z przepisami ustawy;
  • bieżące doradztwo prawne w podejmowaniu decyzji organizacyjnych i operacyjnych zgodnych z wewnętrznymi procedurami oraz przepisami prawa (compliance).

Osoby zainteresowane problemem odpowiedzialności podmiotów zbiorowych zapraszamy do kontaktu oraz lektury naszych publikacji.

radca prawny Paweł Borek | radca prawny Krzysztof Doliński

Kancelaria Prawna Poznań