ODPOWIEDZIALNOŚĆ PODMIOTÓW ZBIOROWYCH W SEKTORZE MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW.

W poprzednim wpisie staraliśmy się zobrazować kim jest podmiot zbiorowy, a więc kto powinien się dogłębnie przyjrzeć nowym przepisom zaostrzającym odpowiedzialność takich organizacji. Kontynuując kwestie podmiotowości, w kontekście projektowanej ustawy warto przyjrzeć się bliżej sektorowi małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), bowiem ustawodawca przy rozdziale obowiązków pomiędzy jego członków postanowił ten sektor nieco podzielić.

Podział przedsiębiorców według kryterium, które zostało przyjęte przez ustawę z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, na gruncie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych nabiera sporego znaczenia praktycznego. Wśród podmiotów zbiorowych wyróżnić bowiem możemy mikro-, małych i średnich przedsiębiorców, na których ustawodawca – w zależności od wielkości podmiotu – nakłada specjalne obowiązki, dzieląc w ten sposób sektor MSP. Nim przejdziemy jednak do zakresu tych obowiązków, warto najpierw przyjrzeć się definicjom podmiotów zaliczanych do sektora MSP, a te odnajdziemy w art. 7 Prawa przedsiębiorców. W myśl tej regulacji wyróżniono następujące kategorie podmiotów prowadzących działalność gospodarczą:

I. Mikroprzedsiębiorca

Mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki.:

  • zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz

  • osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.

II. Mały przedsiębiorca

Mały przedsiębiorca to przedsiębiorca, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki:

  • zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz

  • osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro, i

  • nie jest mikroprzedsiębiorcą.

III. Średni przedsiębiorca

Średni przedsiębiorca to przedsiębiorca, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki:

  • zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz

  • osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 50 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 43 milionów euro, i

  • nie jest mikroprzedsiębiorcą ani małym przedsiębiorcą.

RÓŻNE OBOWIĄZKI

Różnice w finansowych i organizacyjnych możliwościach członków sektora MSP zostały dostrzeżone przez ustawodawcę, który więcej wymaga od większych podmiotów. Średni przedsiębiorcy na gruncie projektowanej ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych de facto zostali zrównani w zakresie tzw. dodatkowych obowiązków z dużymi przedsiębiorcami. Obie kategorie podmiotów zostały bowiem zobowiązane do:

  • określenia zasad postępowania na wypadek zagrożenia popełnienia czynu zabronionego lub skutków niezachowania reguł ostrożności (chodzi tu w szczególności o procedury antykorupcyjne, kodeksy etyczne itp.);

  • określenia zakresu odpowiedzialności organów, komórek organizacyjnych oraz pracowników, współpracowników i przedstawicieli podmiotu zbiorowego;

  • określenia osoby lub komórki organizacyjnej, nadzorującej przestrzeganie przepisów i zasad regulujących działalność podmiotu (compliance officer / dział compliance).

Mali przedsiębiorcy natomiast zostali zwolnieni z obowiązku powoływania compliance officera lub komórki compliance w swoim przedsiębiorstwie, jednak spoczywa na nich obowiązek przyjęcia i stosowania podobnych procedur jak w wypadku dużych i średnich przedsiębiorców. Dzięki temu ta grupa podmiotów nie będzie musiała się liczyć z ryzykiem rozbudowy swej struktury poprzez zatrudnianie pracowników o szczególnych kwalifikacjach w zakresie compliance, jednak przyjęcie stosownych procedur i tak będzie się wiązało ze sporym wysiłkiem, gdyż procedury te należy nie tylko przygotować, lecz także stosować, a początkiem przygody w tym zakresie winno się stać zapoznanie pracowników z treścią dość rozbudowanej dokumentacji poprzez szkolenia.

Mikroprzedsiębiorcy zostali zwolnieni zarówno z obowiązku przyjęcia formalnych procedur (z mocy art. 6 ust. 4 pkt 1-2 projektu), jak i powoływania podmiotów z sektora compliance (art. 6 ust. 4 pkt 3 projektu). Jednak w naszej ocenie także ta kategoria podmiotów winna rozważyć co najmniej przyjęcie i respektowanie procedur antykorupcyjnych (w tym procedury regulującej postępowanie wyjaśniające), gdyż ich brak może sprzyjać popełnianiu czynów zabronionych, za które mikroprzedsiębiorcy ponoszą odpowiedzialność ustawową na zasadach podobnych jak w przypadku większych podmiotów.

Jak widać sektor MSP został podzielony na trzy grupy: średni przedsiębiorcy muszą posiadać procedury i zasób ludzki odpowiedzialny za compliance (osobę lub nawet całą komórkę organizacyjną - w szczególności w przypadku większych podmiotów), mali przedsiębiorcy winni posiadać przynajmniej odpowiednie procedury, a z obu w/w obowiązków zwolniono mikroprzedsiębiorców. Niezależnie od powyższego, wszystkie w/w podmioty (także mikroprzedsiębiorcy) ponoszą odpowiedzialność za popełnienie czynów zabronionych pod groźbą kary i podjąć powinny odpowiednie działania zapobiegawcze, mające na celu przygotowanie przedsiębiorstwa do nowych rygorystycznych regulacji.

radca prawny Paweł Borek | radca prawny Krzysztof Doliński

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych | Kancelaria prawna Poznań